آیا اتاق بحران همان EOC است ؟ آیا فرماندهی حادثه درEOC مستقر میشود ؟ در چه ارگانهاییEOC وجود دارد ؟ پاسخ به این سوالات و سوالاتی مشابه مستلزم تشریح جزئیات معنایی و مصداقی این واژه ی ترکیبی است.
EOC که مخفف ( Emergency Operation Center ) میباشد به معنی “مرکز کنترل عملیات فوریتی” است .
بر اساس جستجوهای صورت گرفته در ارگانها و سازمانهایی همچون ستاد بحران کشور، مراکز اورژانس، وزارت بهداشت و درمان، دانشکده ها و دانشگاههای علوم پزشکی و سازمان آتشنشانی، مراکزی با شرح وظایف مشابه و ماموریتهای نزدیک به هم و همانند مرکز EOC وجود دارد، اما خوب است بدانید که EOC در سازمان امداد و نجات جمعیت هلال احمر کشور ایران وجود ضروری و توانمندی داشته و در راستای تقسیم وظایف استانی جمعیت هلال احمر، استان تهران نیز با توجه به اهمیت این مرکز در فوریتها و بحرانها در سال 1391 اقدام به افتتاح و بهرهبرداری از مرکزEOC جمعیت هلال احمر استان تهران نمود.
آنچه که در ادامه میخوانید شرحی است در پاسخ به سوالاتی که در ابتدای این نوشته آمده است :
EOC جمعیت هلال احمر استان تهران :
EOC مخفف Emergency Operation Center به معنی مرکز کنترل و هماهنگی عملیاتهای فوریتی میباشد. جمعيت هلال احمر تجربه بسیاری در عرصه مديريت حوادث و سوانح غير مترقبه دارد اما آيا بدون مديريت علمي ميتوان در مرحله مقابله با بحران موفق بود ؟
بايد بگوييم كه خير! آيا در زمان وقوع حوادث بزرگ ميتوان چاره ای اندیشید و حادثه را مديريت نمود ؟
بسياري از خسارتهاي جاني و مالي حين و پس از وقوع حادثه به دليل عدم مديريت مناسب منابع و سرعت عمل پايين و تقسيم نشدن وظايف میباشد که نياز است تمام دستگاههاي اجرائي و امدادرسان هماهنگي هاي لازم را در جريان مديريت درون سازماني و برون سازماني خود داشته باشند.
خلائی كه در مديريت حوادث مختلف به چشم ميخورد عدم هماهنگيها، فقدان اطلاعات درست و پردازش غيرعلمي اين اطلاعات است. تجربهها نشان ميدهد اگر لايههاي اطلاعاتي در شرايط خاص بحراني به طور صحيح و علمي در اختيار مديران ستادي و صف قرار گيرد ميتواند اجراي مراحل مختلف عمليات امداد و نجات را تسهیل کرده و خسارات مالي و جاني حين و پس از وقوع حوادث را كاهش داد.
يكي از بازوهاي مديريت حوادث، فعالسازي مراكز كنترل و هماهنگي عملياتهاي فوريتي است؛ يعني در چنین مراكزی كليه اطلاعات از قبيل تخمين ميزان خسارات منطقهاي، وسعت مناطق عملياتي، لايه گسلها و نقاط خطرپذير، آدرسها و شماره تلفنهاي ضروري، اطلاعات اقلام انبارها و تجهيزات و ادوات سنگين و سبك و ناوگان ترابري، ارتباطات راديويي و مخابراتي و نيروی عملياتي و منابع در اختيار فرماندهان ستادي قرار ميگیرد تا با پايش و تحليل كليه اطلاعات بهترين تصميم و برنامهريزي در جهت انتقال به مديران ميداني ارائه گردیده و در كوتاه ترين زمان ممكن بهترين خدمات به حادثه ديدگان ارائه گردد.
مركز كنترل و هماهنگي (EOC)، كليه داده ها از محل حادثه را پس از تحليل و پردازش و برآورد نيازها و انطباق آن با منابع موجود در اختيار مديران و فرماندهان قرار میدهد. در این میان تصميم گيري علمي و هماهنگي هاي میان دستگاههاي پشتيبان، گام موثري است در تسهيل عمليات امداد و نجات. همینطور، وجود يك بانك اطلاعاتي قوي و استاندارد در مرحله پيشگيري و برنامه ريزي مدون و منظم در مرحله پاسخگويي، موجب تسريع در امدادرساني به حادثه ديدگان حوادث ميشود.
مرکز کنترل و هماهنگی عملیاتهای فوریتی از بخشهاي مختلفی تشكيل ميشود كه وظايف، برنامهها و اهداف خاصي را دنبال ميكند. از جمله اين بخشها اتاق تصميمگيري براساس ICS (سامانه ی فرماندهی حادثه) ستادي است.
در جمعيت هلال احمر استان تهران، فرماندهي ستاد برعهده مديرعامل این جمعیت بوده و ديگر اعضاء، زير مجموعه اين چارت میباشند که شامل معاون امداد و نجات، معاون اداري و پشتيباني، معاون جوانان، معاون داوطلبان، معاون درمان و توانبخشي و مسئول حراست است.
ICS با داشتن جايگاه و شرح وظايف تعيين شده و با استفاده از منابع، تجهيزات و نيروي انساني به مدیران میدانی برای اتخاذ تصميم گيريهاي كلان کمک میکند تا لحظه به لحظه حادثه را مديريت و كنترل نموده و با توجه به كسب اطلاعات و لايههاي اطلاعاتي دريافتي و تحليل و پردازش صورت گرفته توسط بخش كارشناسان اين مركز و بازنگري و ارزيابي كارشناسان بخش هماهنگكننده در اختيار ICS ستادي قرار گيرد.
در بخش كارشناسان تخصصي- از هر معاونت يك كارشناس مشخص حضور دارد- با توجه به شرح وظايف، نسبت به ارزيابي دادهها و هماهنگيهاي لازم با معاونت مربوطه اقدام به اجرا و ارائه اطلاعات خاص مينمايد.
بخش ارتباطات و شبكه ارتباطي مركز پيام :
اين بخش ايجاد ارتباط مناسب و مستمر با سيستم فرماندهي را برعهده دارد و براي رسيدن به این هدف، بخش ارتباطات و شبکه ارتباطی مرکز پیام وظيفهاي حساس و مهم برعهده دارد.
اين بخش با بكارگيري نيروي متخصص و اپراتورهاي متعهد و زبده با استفاده از واژگان مشترك، كدهاي مكالمه و كدهاي خطاب تعريف شده و كانالبنديهاي خاص بر طبق مجوزهاي اخذ گرديده با برقراري ارتباط راه نزديك برروي باند VHF و ارتباط راه دور با استانهاي معين بر روي باند HF و بكارگيري سيستم تلفن ماهوارهاي ثريا به تبادل اطلاعات و آمار و برقراري ارتباط با كليه نيروهاي عمليات میپردازد.
سپس گزارشهای دریافتی را در فرمهاي مخصوص پيام ثبت و با توجه به پروتكلهاي خاص، در اختيار مركز EOC قرار میگیرد.همچنین اخبار و آمار لحظه به لحظه از منطقه حادثهديده مخابره و براي ICS ستادي (مديران ارشد) ارسال ميگردد. ضمناً كليه مستندات و مكالمات راديويي در اين مركز به طور خودكار ضبط و نگهداري خواهد شد. تجهيزات ارتباطي موجود، از قابليت ارتباط با مديران– ارتباط مستقيم ، ارتباط برروي شبكه سراسري و ارتباط با ارگانها و دستگاههاي امدادي مانند اورژانس، آتش نشاني، ستاد حوادث استانداري، سازمان پيشگيري و مديريت بحران شهر تهران- برخوردار است.
ساختار شبكه EOC :
در اين شبكه با توجه به ساختار در نظر گرفته شده، از نيروهاي متخصص، تجهیزات سختافزاری و نرمافزاری، هماهنگ كننده (جهت برقراري ارتباط داخلي و تبادل اطلاعات بين بخشها و نمايش اطلاعات و نظارت بر ورود و خروجهاي صورت گرفته)، كارشناس IT (جهت كنترل مسيرهاي شبكه و پردازش دادهها و كنترل نرمافزارها و سخت افزارها و ارتباط با خارج از مركز) و اپراتور تايپ و تكثير جهت تايپ نامه ها و ثبت مكاتبات دريافتي و ارسالي ، اپراتور بايگاني اطلاعات (به منظور جمعآوري اطلاعات و بايگاني در بانك اطلاعات مركز و ذخيره آن در حافظههاي خارجی) استفاده می شود.
از اتاق هاي ديگر اين مركز ميتوان به انبار امدادي براي نگهداري مواد غذايي اضطراري و ضروري فاسد نشدني از جمله آب، غذا، نان خشك، كنسرو و ملزوماتي همچون پتو و البسه حداقل براي 14 روز جهت كليه عوامل مركز EOC كه در جريان حادثه وظايفي را عهدهدار شدهاند اشاره نمود. فضايي نیز براي صرف غذا و ورزشهاي بيهوازي برای آمادگي فيزيكي و تقويت روحيه عوامل در نظر گرفته شده است.
امكانات و تجهيزات مركز عملياتهاي فوريتي :
– تجهيزات مخابراتي و ارتباطي اعم از سيستمهاي راديويي، تلفنهاي ماهوارهاي، انواع شارژهاي بيسيم و بيسيمهاي آماده بهكار
– نمايشگرهاي LCD در اندازههاي مورد نياز
– تابلوهاي اعلانات
– نقشههاي توپوگرافي در ابعاد و منطقهبنديهاي مختلف
– لايههاي اطلاعاتي (وسعت منطقه، جمعيت، گسل ها ، تخريبها)
– دستگاه فاكس، پرينتر، كپي، ويدئو پروژكتور
– ليست تلفنهاي ضروري دستگاهها و عوامل
– تجهيزات صوتي و تصويري، رايانه به تعداد مورد نياز و شبكه داخلي
– امکانات ارتباط با وايمكس بيسيم به جهت انتقال تصوير از محل حادثه و دريافت آن در مركز كنترل وهماهنگي عمليات
– ملزومات اداري براي حداقل دو هفته مانند (كاغذ و خودكار)
– بهرهگيري از سيستم لرزهنگاري شبكهاي مرتبط با مركز ژئوفيزيك، جهت اطلاع از آخرين زمين لرزهها با استفاده از شبكه اينترنت
– سامانه يكپارچه ثبت حوادث
DMIS(نرمافزار مدیریت بحران) كليه گزارشها را پس از دريافت از پستهاي امدادي و تائيد نهايي در سامانه مربوطه ثبت میکند. با توجه به وظايف خطيري كه برعهده جمعيت هلال احمر استان تهران با تراكم جمعيت 12 میلیون نفری و برجها و ساختمانهاي فرسوده گذارده شده است، نياز است كه با برنامهريزيهای لازم، منابع بيشتري را پيش بيني نمود تا با عزم ملي و اتحاد و هماهنگي ديگر دستگاه های امدادرسان به اهداف والايي كه همانا تامین آرامش و كمك به هموطنان و حمايت از آسيبديدگان حوادث و سوانح ميباشد دست یافت .
